Algıyı etkileyen etmenler


Buraya kadar anlatıklarımızdan bizim dış dünyayı olduğu gibi algılamadığımızı, kendimizden de birşeyler kattığımızı gördük. Yani, her yeni algı bireyin daha önceki deneyimlerinin devreye girmesini gerektirir.


1. Algıyı etkileyen iç etmenler


Bunlar, duygularımız, gereksinmelerimiz, zihni tutumumuz, hazır bulunma, telkin gibi etmenlerdir. Fizyolojik ya da psikolojik kökenlidirler.


* Duygularımız, algılarımız, etkiler. Sevdiğimiz birinin iyi yönlerini gözümüzde onu büyüterek algılarız.


* Gereksinmelerimiz algılarımızı etkiler- Karnımız aç olduğunda yiyecekleri daha lezzetli algılarız.


* Zihni tutumlarımız algılarımızı etkiler. Benimsediğimiz düşüncelere uygun şeyleri kolayca algılarız. Benimsemediklerimizi görmezden geliriz.


* Neyi algılamaya hazırsak onu algılarız. Bize suçlu olduğu söylenen birinin fotoğrafı gösterildiğinde onu suçlu olarak algılarız.

* Korku, öfke, kaygı gibi durumlar da algılarımızı etkiter. Psikolojik illüzyonlara yol açar.


* Hipnoz vo telkin algıyı etkiler. Belirsiz şekiller telkinin doğrultusunda değerlendirilip yorumlanabilir.


(2) Dış etmenler


Algılarımızı fiziksel ya da toplumsal kaynaklı dış etmenlerde etkiler.


Algılamada hem nesne ve olayın içinde bulunduğu ortamın hem de algılayan kişinin bulunduğu ortamın etkisi vardır. Aynı gri renk beyaz zeminde koyu, siyah zeminde açık algılanır. Bir bardak soğuk suyun soğuk bir havada algılanışı ile sıcak havada algılanışı farklıdır.


Toplumsal etmenler: Uyarıcıları toplumsal, kültürel nitelik taşıyan bir çevre içinde algılarız. Örneğin, müzik algısı kültürlere göre farklılık gösterir. Bir kültürde beğenilen müzikal düzenler bir başka kültürde beğenilmeyebilir. Zaman, mekan algısı da kültürlere göre değişme gösterir, ilkel kabilelerde zaman kavramının bulunmadığı gözlenmiştir.