Çok Anlamlılık Nedir?

Çok Anlamlılık

Bir sözcüğün zamanla değişik anlamları ve kavramları karşılar hâle gelmesine “çok anlamlılık” denir.

Zamanla dedik; çünkü dil, toplumların kültürel ve teknik alanlardaki gelişmelerine paralel olarak gelişmekte, yeni nesne ve kavramları böyle ifade etmektedir.

Dilimizde her nesne ve kavram için ayrı bir sözcük yoktur. Yeni bir durum, yeni bir anlam, yeni bir kavram için mevcut ek ve köklerle yeni bir kelime oluşturulabileceği gibi, mevcut bir kelime de bu anlamı, kavramı ya da durumu ifade etme işini kendi üzerine olabilir. Dilimizde daha çok bu ikinci yol işlektir.

Sözlükleri incelediğinizde göreceksiniz; bir kelimenin bazen on, bazen yirmi, bazen elli, yüz anlamı var. işte bu anlamlara çok anlamlılık denmektedir.

isterseniz bunu “ağız ve atmak” sözcükleri üzerinde görelim.

“Ağzımda bir acılık var bugün.”cümlesinde gerçek anlamıyla (organ anlamı),

“Gelin gelin, mağaranın ağzını buldum.”cümlesinde “içi boş, oyuk şeylerin, yerlerin giriş çıkışı.” anlamında,

“Kimseye ağız açtırıp söz söyletmiyorlardı.” cümlesinde “karşısındakine konuşmaya fırsat vermemek” anlamında, kullanılmıştır “ağız” sözcüğü. Bu sözcüğün bu ve buna benzer daha birçok anlamı var ki bu anlamlar (çok anlamlılık) anlam genişlemesi, benzetme gibi değişik yollarla oluşmuştur. Örneğin “atmak” sözcüğü;

“Havuza Selin de bir gül attı.” cümlesinde gerçek anlamında,

“Yaz gelince paltoları attık.” cümlesinde “çıkarmak” anlamında,

“Kaya’yı son işinden de atmışlar.” cümlesinde “kovmak, ilgisini kesmek” anlamında, “Mahkemeyi üç ay sonraya attılar.” cümlesinde “ertelemek” anlamında,

“Suçluyu hapise attılar.” cümlesinde “koymak, tıkmak” anlamında,

“Aileme mektup attım.” cümlesinde “posta ile göndermek” anlamında,

“Sucu zavallı Serkan’a attılar.” cümlesinde “kötü bir işi başkasına yüklemek” anlamında,

“Gömleğimin rengi yıkayınca attı.” cümlesinde “solmak” anlamında,

“Onun her sözüne inanma, bazen cok atar.” cümlesinde “yalan söylemek” anlamında kullanılmıştır ki sözcüğün daha birçok anlamı vardır.

Pin It

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>